Pałac Staszica
Nie był to pałac o charakterze rezydencjonałnym, od początku przeznaczony był bowiem na siedzibę Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk, nazywano go jednak od chwili powstania pałacem Staszica od nazwiska inicjatora i współfundatora budowy. Gmach powstał w latach 1820-1823 na miejscu rozebranego późnobarokowego kościoła dominikanów obserwantów. Projekty wykonał Antonio Corazzi, który nadał budowli charakter dojrzałego klasycyzmu. Fasada pałacu zwieńczona niewielką kopułką stanowiła odtąd piękne zamknięcie perspektywy Krakowskiego Przedmieścia. Łukasz Gołębiowski tak charakteryzuje salę zebrań Towarzystwa w swym Opisaniu historyczno-statystycz- nym miasta Warszawy wydanym w roku 1827: „Salę na publiczne posiedzenia zdobi wizerunek naturalnej wielkości Najjaśniejszego Cesarza i Króla Aleksandra I zrobiony przez Blanka profesora, z przeciwnej strony jest Bacciarellego roboty portret Króla Saskiego, płaskorzeźby na ścianach dziełem są Malińskiego, sztukateria i inne ozdoby Yincentiego, ściany ustrojone popiersiami: Albertrandiego, Potockiego, Naruszewicza, Krasickiego, Jana Kochanowskiego i Sarbiewskiego. Naprzeciwko miejsca dla członków jest amfiteatr obszerny, kilkaset osób pomieścić mogący i loże kolumnami korynckiego porządku ozdobione”. Sala ta nie zachowała się do dziś zniszczona przez późniejsze przebudowy gmachu. W roku 1830 ustawiono przed pałacem Staszica pomnik Mikołaja Kopernika, dzieło słynnego duńskiego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena. Towarzystwo Królewskie Warszawskie Przyjaciół Nauk użytkowało gmach do roku 1832, kiedy to zostało rozwiązane na rozkaz cara Mikołaja I.
Pałac Ostrogskich
Nazwa Pałac Ostrogskich, którą niesłusznie istniejący dziś pałac, wiąże się z osobą ks. Janusza Ostrogskiego kasztelana krakowskiego, posiadacza tych gruntów od schyłku XVI w. Ks. Janusz Ostrogski miał rozpocząć na tym miejscu budowę zamku. Po jego śmierci w roku 1620 grunty przeszły na własność książąt Zasławskich, a potem rodziny Denhoffów. Najprawdopodobniej w roku 1681 kupił je podkanclerzy koronny Jan Gniński z zamiarem wzniesienia tu własnej siedziby. Z zamówieniem na projekt pałacu zwrócił się do Tylmana z Gameren, który zaproponował mu budowę okazałej rezydencji złożonej z pałacu właściwego, mającego stanąć na tarasie wysuniętym ku „Wiśle, oraz dwóch wolno stojących pawilonów gospodarczych. Projekt ten pozostał na papierze z powodu ogromnych kosztów, jakie pochłonęły roboty ziemne związane z formowaniem tarasu i budową murów oporowych. Tylman zapewne jeszcze za życia podkanclerzego znacznie zredukował projekt rezydencji Zrezygnowano z korpusu głównego. Siedziba według nowego projektu miała się składać z dwóch wolno stojących pawilonów, które zamierzano postawić na miejscu pawilonów gospodarczych proponowanych w pierwszej wersji projektu. Ostatecznie zrealizowano tylko pawilon północny wzniesiony na wysokim tarasie nad wąwozem ulicy Tamka. Budynek ten o formach silnie klasycyzującego baroku górował nad niską zabudową Powiśla i od razu stał się ważnym akcentem panoramy Warszawy oglądanej od strony Wisły. Po śmierci podkanclerzego Jana Gnińskiego pałac dziedziczyli kolejno jego dwaj synowie. Na początku XVIII w. pałac użytkował ordynat Tomasz Józef Zamoyski, ale pełnoprawnym jego właścicielem stał się dopiero w roku 1721. Po nim odziedziczył pałac jego brat, ordynat Michał Zdzisław, którego synowie Jan Jakub i Andrzej odstąpili rezydencję w roku 1740 biskupowi przemyskiemu Walentemu Czapskiemu. Nazwa „Pałac Ordynacki” pochodzi z okresu władania nim przez rodzinę Zamoyskich; nazwa ta przetrwała bardzo długo.
Pałac Śleszyńskich
Stanisław Śleszyński, kapitan batalionu saperów wraz z żoną Gertrudą Emilią z Jakubowskich oraz niejakim Józefem Foxem przystąpili w połowie roku 1826 do budowy klasycystycznego pałacyku według projektu znanego architekta Antonia Corazziego. Była to niewielka piętrowa budowla z wgłębnym portykiem zwieńczonym trójkątnym frontonem. Przy pałacyku od strony dzisiejszej ulicy Pięknej wzniesiono również piętrową oficynę. Śleszyńscy założyli w tym samym czasie ogród rozrywkowy zwany Doliną Szwajcarską położony opodal pałacyku na gruncie pełnym wzgórz i parowów. W pierwszych dniach powstania listopadowego w pałacyku miał kwaterę sztab artylerii i tutaj podobno szef sztabu generał Ignacy Prądzyński opracowywał swe plany wojenne. W okresie popowstaniowym pałacyk był przez właścicieli wynajmowany; w roku 1843 zamieszkał tu konsul angielski Gustaw Karol du Piat. W rękach rodziny Śleszyńskich nieruchomość pozostawała do roku 1852, potem często zmieniała właścicieli. W latach 1863-1912 stanowiła własność znanej bankierskiej rodziny Lesserów, od której odkupił ją Ryszard Edward Kimens i w następnym roku odstąpił ordynatowi teplicko-sitkowieckiemu Franciszkowi Salezemu Potockiemu z Peczary. W pałacyku mieścił się wówczas rosyjski klub artystyczny, a w otaczającym go ogródku – mleczarnia. W roku 1928 nieruchomość przeszła w dwóch trzecich na własność Zakładów Przemysłowych „Strzemieszyce”, a w jednej trzeciej na własność Janusza Kirchmajera. Pałacyk oraz oficyna przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego znajdowały się w bardzo złym stanie. Krążyły pogłoski, że pałacyk jest budowlą „nawiedzoną”, w której nikt nie może mieszkać z powodu niewytłumaczalnych zjawisk mających miejsce w godzinach nocnych.
Pałac Biskupów
Po trzecim rozbiorze Polski rezydencja w Warszawie nie była już biskupom krakowskim potrzebna, pałac przeszedł wówczas na własność rządu pruskiego. Lokale parterowe przerobiono na sklepy, by pałac przynosił jak największy dochód. W okresie Księstwa Warszawskiego w pałacu umieszczono trybunał handlowy, sąd apelacyjny i sądy pokoju. W 1823 roku budynek wystawiono na loterię. Połowę szczęśliwego losu nabył Natan Morgensztern z Sandomierza, drugą połowę trzej starozakonni z Końskowoli. Odkupili od nich pałac dwaj mieszczanie warszawscy, Tomasz Czaban i Łukasz Piotrowski. Ten ostatni spłaciwszy w roku 1828 wspólnika został właścicielem całości. Piotrowski gruntownie przebudował pałac przekształcając go w kamienicę czynszową. Kazał przedzielić wysokie pierwsze piętro na dwie kondygnacje, chcąc uzyskać jak najwięcej mieszkań. W XIX w. pałac przerabiano jeszcze kilkakrotnie, w końcu zatracił niemal zupełnie cechy artystyczne. We wrześniu 1939 roku spalił się od bomb niemieckich. Po wojnie odbudowano go na cele biurowe. Elewacji od strony ulicy Miodowej przywrócono wygląd taki, jaki otrzymała w wyniku przebudowy w latach 1760-1762, pozostawiając jednakże podział pierwszego piętra na dwie kondygnacje. Przy rekonstrukcji posłużono się wspomnianym już widokiem ulicy Miodowej malowanym przez Bernarda Bellotto zwanego Canaletto. Obecnie w pałacu mieści się Zjednoczenie Przemysłu Lotniczego i Silnikowego „PZL”.
Pałac Lesserów
Nazwa ta nie jest słuszna, choć przyjęła się w literaturze naukowej. Budowę pałacu rozpoczął Aleksander Rembieliński w roku 1859 na gruncie nabytym od Stanisława Lessera. Projektantem pałacu był Franciszek Maria Lanci, który nadał mu formy renesansowe. W roku 1865 Rembieliński sprzedał niewykończony jeszcze pałac Janowi Kurtzowi i Stanisławowi Ratyńskiemu, w rok później właścicielem posesji stał się tylko Kurtz. W tym czasie pałac został całkowicie ukończony. Był to tak duży obiekt, że właściciel odnajmował dwa duże apartamenty, sam pozostając w trzecim. Później nieruchomość zmieniała jeszcze dwukrotnie właścicieli, a w 1900 roku nabyła ją Spółka Akcyjna Wyrobów Bawełnianych Izraela Kalmanowicza Poznańskiego z Łodzi. W okresie dwudziestolecia międzywojennego przez jakiś czas mieściły się tu biura poselstwa francuskiego, a w 1935 roku nabył pałac hurtownik węglowy Abraham Sojka wraz z żoną Rachelą. W gmachu znalazło wówczas pomieszczenie Garnizonowe Kasyno Podoficerskie. We wrześniu 1939 roku pałac spalił się od bomb niemieckich. Po zniszczeniach wojennych odbudowano go w roku 1949 według projektu Eugeniusza Wierzbickiego, Jerzego Mokrzyńskiego i Wacława Kłyszewskiego. W czasie odbudowy usunięto ruiny sąsiadujących z pałacem kamienic, dzięki czemu stał się on budowlą wolnostojącą, uzyskując nową elewację od strony ulicy Matejki.
Pałac Dziewulskich
Posesja, na której stoi pałacyk, została nabyta w roku 1909 przez znanego prawnika i ekonomistę Stefana Dziewulskiego i jego żonę Antoninę Marię z Natansonów. Zburzono istniejący tu pałacyk należący przedtem do ks. Eugeniusza Lubomirskiego i na jego miejscu wybudowano w roku 1910 nowy według projektu Władysława Marconiego. Była to bodaj ostatnia luksusowa siedziba wybudowana w Alejach Ujazdowskich. Nieregularny i malowniczy pałacyk opracowany jest niezwykle starannie w duchu późnego renesansu i doskonale harmonizuje z wcześniejszymi siedzibami w Alejach. Ośrodkiem układu jego wnętrz jest ogromny hall z klatką schodową. Po śmierci Stefana Dziewulskiego w roku 1941 pałacyk przeszedł na własność wdowy i pięciorga dzieci. Z zawieruchy drugiej wojny światowej wyszedł obronną ręką. W roku 1946 spadkobiercy Dziewulskiego sprzedali nieruchomość przedstawicielstwu dyplomatycznemu Bułgarii, które mieści się tu do dziś.
Loading ...